องค์กรแห่งการเรียนรู้ เรียนรู้อะไร แล้วมันเกี่ยวกับการติดตามผลงานพนักงานรายเดือนมั้ยอ่ะ

ไม่ได้นั่งลงมือเขียนมาเป็นเดือน วันนี้ได้แรงกระตุ้นจากน้องสาว และจากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในวัน เลยขอนั่งลงเขียนอะไรในแนวความรู้นิดๆ หน่อย

อะไรคือ องค์กรแห่งการเรียนรู้

อะไรคือ Learning Organization

เหตุเกิดจาก ได้ยินคนอ้างถึง Technical Term คำนี้ขึ้นมา เพื่อ Support หลักการในการวัดผลการทำงานของพนักงานที่เป็นตัวเลขโดยจะติดตามวัดผลกันเป็นรายเดือนเลยทีเดียว (ใจนึกไปถึงสมัยเรียนอนุบาล เรียนประถม ที่ครูประจำชั้นวัดผล วัดส่วนสูง ช่างน้ำหนัก แล้วบันทึกในสมุดพกส่งมาให้พ่อกับแม่อ่านเป็นรายเดือนเลย)

เจ้าพ่อขององค์กรแห่งการเรียนรู้นี้ คงต้องยกให้กับ Peter Senge อาจารย์สถาบัน MIT

Peter Senge’s vision of a learning organization as a group of people who are continually enhancing their capabilities to create what they want to create has been deeply influential. 

อธิยายง่ายๆ องค์กรแห่งการเรียนรู้ คือกลุ่มคนหรือองค์กรที่มีการพัฒนาความสามารถ หรือศักยภาพของหมู่คณะอย่างต่อเนื่อง โดยอาศัยการขยายผลจากการสะสมองค์ความรู้และการแลกเปลี่ยนความรู้กันภายในกลุ่ม

ว่าไปก็คือการที่องคร์กรมีการเติบโตไปเรื่อยๆ จากการเรียนรู้โดยอาศัยการจัดการความรู้ ที่นิยมเรียกกันทั่วไปว่า KM (Knowledge Management)

ในอีกด้านหนึ่งคือการเปรียบเทียบองค์กรว่าเป็นสิ่งมีชีวิตหนึ่งที่อาศัยอยู่กับสิ่งแวดล้อมทางธุรกิจ สิ่งมีชีวิตที่จะมีชีวิตอยู่ได้จะต้องมีการปรับตัวเข้ากับสิ่งแวดล้อมที่มีการเปลี่ยนแปลงไป สิ่งมีชีวิตที่ไม่สามารถปรับตัวได้ก็ต้องสูญพันธ์ไป องค์กรก็เช่นกัน (ว่าไปก็คล้ายกับหลักการของ ชาลส์ โรเบิร์ต ดาร์วิน)

องค์กรเองก็ต้องมีการปรับตัวเข้ากับสิ่งแวดล้อมทางธุรกิจ เข้ากับการเปลี่ยนแปลงของอุตสาหกรรม เพื่อให้อยู่รอด โดยการปรับตัวขององค์กรนี้จะเกิดขึ้นได้จากการเรียนรู้จากองค์ความรู้ที่สะสมกันมา และพัฒนาต่อยอดองค์ความรู้นี้ต่อยอดออกไปโดยอาศัยการจัดการความรู้ที่มีประสิทธิภาพ

ซึ่งมีการระบุลักษณะขององค์กรที่เป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้อยู่ 5 ประการคือ

  1. มีการแก้ปัญหาต่างๆ ที่เกิดขึ้นอย่างเป็นระบบ ไม่มั่ว ไม่ด่วนสรุป
  2. มีการทดลองปฏิบัติ ไม่ว่าจะเป็นทดลองแก้ปัญหา หรือทดลองปฏิบัติการตามองค์ความรู้ต่างๆ ที่มี เพื่อพิสูจน์ เรียนรู้ และทำความเข้าใจ ไม่ใช่คิดเดาผลกันไปเรื่อย
  3. มีการเรียนรู้จากความผิดพลาดในอดีต เพื่อไม่ให้ผิดพลาดซ้ำ เดินย้ำซ้ำรอยเดิม ดังนั้น ตัวองค์กรเองจะต้องมีการเก็บบันทึกความผิดพลาดที่เคยเกิดขึ้นทั้งใหญ่ทั้งเล็กเป็นอย่างดี เพื่อให้สมาชิกได้สามารถหยิบกลับมาเรียนรู้ได้โดยสะดวก และมีการหยิบยกมาทบทวนสม่ำเสมอถึงเหตุที่เคยผิดพลาดมาทั้งหลาย บทเรียนความผิดพลาดมีความจำเป็นต้องจดบันทึกไว้มากกว่าเรื่องราวแห่งความสำเร็จ ดังนั้นองค์กรที่ตั้งหน้าตั้งตาเอาแต่หยิบยกความสำเร็จที่เกิดขึ้นมาพูดถึงซ้ำแล้วซ้ำีอีก ดูเหมือนจะออกห่างจากคุณสมบัติข้อนี้
  4. เรียนรู้จากผู้อื่น เรียนรู้จากองค์กรอื่น นอกจากองค์ความรู้ภายใน องค์กรจะต้องเปิดรับฟัง เรียนรู้จากภายนอกด้วย ไม่ถือมั่นว่าเรานี้ดี ดีกว่าคนอื่นๆ
  5. มีการถ่ายทอดความรู้ ไม่ว่าจะเป็นการถ่ายทอดแบบเป็นทางการ หรือไม่เป็นทางการ ถ่ายทอดกันภายในรุ่นเดียวกัน เพื่อให้เกิดการเรียนรู้ และถ่ายทอดจากรุ่นถึงรุ่นถัดไป เพื่อคงองค์ความรู้ไว้และพัฒนาต่อๆ ไป

ลงลึกในรายละเอียดกันอีกสักนิดครับ

Peter Senge เสนอไว้ว่า การพัฒนาให้กลายเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้นั้น ต้องมีวินัยครับ! ซึ่งเขาก็ได้เสนอวินัยทั้ง 5 (The five disciplines) ไว้ดังนี้ครับ

  1. การเรียนรู้ของสมาชิกในองค์กร (Personal Mastery) สมาชิกต้องสนใจและใฝ่หาที่จะเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ อยู่เสมอมีความปรารถนาที่จะเรียนรู้เพื่อเพิ่ม ศักยภาพ
  2. ความมีสติ (Mental Model) สมาชิกมีแบบแผนทางจิตสำนึกหรือความมีสติมุ่งจะปรับปรุงความถูกต้องในการมองโลกและปรกกฏการณ์ต่างๆที่เกิดขึ้น เปิดใจรับความจริง
  3. การมีวิสัยทัศน์ร่วมกันของคนในองค์การ (Shared Vision) สมาชิกทุกคนมีวิสัยทัศน์ของตนสอดคล้องกับวิสัยทัศน์รวมขององค์การซึ่งจะร่วมกันผลักดันองค์กรไปสู่ทิศทางเดียวกัน
  4. การเรียนรู้เป็นทีม ( Team Learning ) อาศัยความสามารถของสมาชิก องค์การแห่งการเรียนรู้จะเกิดได้เมื่อมีการรวมพลังของสมาชิก โดยสมาชิกในทีมมีการเรียนรู้ร่วมกันมีการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและประสบการณ์กันอย่างต่อเนื่องและ สม่ำเสมอ
  5. ระบบการคิดของคนในองค์การ (Systems Thinking) มีกระบวนการคิดอย่างเป็นระบบ เป็นกระบวนการในการหาความสัมพันธ์ของสิ่งต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นเห็นแบบแผน

image003

ดังนี้แล้ว จะเห็นว่า Learning Organization หรือองค์กรแห่งการเรียนรู้นั้น เน้นที่การจัดการองค์ความรู้ และปรับทัศนคติของสมาชิก ไปในแนวทางที่สนับสนุนต่อการปรับตัวขององค์กรให้อยู่รอดในสภาพแวดล้อมแห่งการแข่งขัน และสามารถพัฒนาตัวเอง ปรับตัวไปได้เรื่่่อยๆ ไม่สุญพันธ์ไปตามกาลเวลาครับ

การเป็น Learning Organization นี้ มีความเกี่ยวข้องน้อยมากกับการคอยจับตาดู Performance หรือผลการทำงานของสมาชิกหรือพนักงานในองค์กรครับ

การอ้างว่า การที่เราคอยติดตาม เฝ้าดูผลการทำงานของพนักงานกันเป็นรายเดือน เพื่อจะได้มั่นใจได้ว่าผลงานของพนักงานรวมทั้งองค์กรจะสามารถบรรลุเป้าหมายได้ และสามารถติดตามพัฒนาการของพนักงานได้อย่างต่อเนื่องทุกๆ เดือน เป็นการสร้างองค์กรแห่้งการเรียนรู้นั้น ดูจะเป็นคนละเรื่องกับหลักการของ Learning Organization จริงๆ หากไม่มีการพูดถึงเรื่องการจัดการองค์ความรู้ และไม่ได้มีการเอาใจใส่ในประเด็นเรื่องการปรับทัศนคติของพนักงาน

และอาจจะดูเป็นการเดินไปคนละทางด้วยซ้ำครับ หากเราจะพูดว่าเราสนใจเฉพาะผลการทำงานของพนักงานเฉาะที่วััดค่าเป็นตัวเลขได้้เท่านั้น (Quantitative KPI) เพราะของที่วัดค่าไม่ได้ เราก็ประ้เมินเป็นตัวเลขเทียบกับเป้าหมายไม่ได้
ตระหนักหรือเปล่า ไม่รู้ได้ครับ เรื่องเกี่ยวกับความมีวินัยและการมีทัศนคติที่ดีนั้น โดยเกือบทั้งหมดเป็นเรื่องของการวัดผลเชิงคุณภาำพทั้งนั้น (Qualitative KPI)

การเน้นน้ำหนักที่การวัดผลงานเชิงตัวเลขเพียงอย่างเดียว จะยิ่งทำให้องค์กรไกลห่างออกจากสภาพการมีชีวิต กลายเป็นหุ่นยนต์ กลายเป็นซอมบี้ นั่งจ้องแต่ตัวเลข มีสภาพแข็งเปราะบาง ห่างไกลจากสภาพความยืดหยุ่น
แล้วอย่างนี้จะปรับตัวเปลี่ยนแปลงเข้ากับสภาพการแข่งขันที่เปลี่ยนแปลงไปตลอดเวลาได้อย่างไร ผิดที่ผิดทางไปหมดครับ

หากอ่านที่ผมเขียนแล้วยังรู้สึกติดใจ ยังไม่ต้องเห็นด้วยก็ได้ครับ แต่อยากจะขอให้ไปอ่านงานของกูรูเรื่ององค์กรแห่งการเรียนรู้ของเมืองไทย อ.วรภัทร์ ภู่เจริญท่านเขียนบันทึกอธิบายเรื่องนี้ไว้เยอะ อ่านง่าย และลึกซึ้งมากครับ ลองเข้าไปอ่านที่ Blog ของท่านดูครับ แล้วจะเข้าใจว่า Learning Organization แท้จริงแล้วคือองค์กรมีชีวิต ไม่ใช่หุ่นยนต์หรือซอมบี้แน่นอน

การเขียนนี้ ต้องการพื้นที่ในการระบายเล็กๆ เท่านั้นครับ

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s