สภาพคล่องของตราสารหนี้ไทย

เที่ยวนี้มาหนักวิชาการหน่อยครับ

ได้ไปร่วมงานประชุมวิชาการ “ศาสตราจารย์สังเวียน อินทรวิชัย ด้านตลาดการเงินไทย” ครั้งที่ 22 ประจำปี 2557 เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 13 พฤศจิกายน 2557 ที่ผ่านมา ณ คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์

หัวข้อที่ อ.อัญญา นำเสนอเพื่อเปิดการประชุม “เรื่องที่ควรเชื่อและไม่ควรเชื่อเกี่ยวกับสภาพคล่องในตลาดตราสารหนี้ไทย” มันเจ๋งมากจนอยากบันทึกเอาไว้

ที่ผมรู้สึกว่ามันยอดเยี่ยมมากในหัวข้อนี้มีอยู่ 2 ประเด็น

1. คุณคิดว่า…เมื่อเปรียบเทียบระหว่างตราสารทุนกับตราสารหนี้ อันไหนมันมีสภาพคล่องมากกว่า
อันนี้สำหรับผมมันเป็นเรื่องน่าสนใจมากครับ สำหรับคนที่เรียน MBA ในช่วงที่ประเทศไทยพึ่งจะผ่านวิกฤตต้มยำกุ้งไปไม่นานอย่างผมเนี่ย กรณีศึกษาส่วนใหญ่ก็มักจะถกเรื่องวิกฤตนี้ครับ และว่ากันว่า สาเหตุหนึ่งที่ทำให้วิกฤตนี้รุนแรงก็เพราะบริษัทในประเทศไทยพึ่งพิงเงินจากการกู้ยืมสถาบันการเงินเป็นหลัก (โดยเฉพาะตอนนั้นเป็นการกู้จากสถาบันการเงินในต่างประเทศ) เนื่องจากตลาดตราสารหนี้ของไทยนั้นยังไม่สามารถทำงานได้ดี มีสภาพคล่องน้อย ทำให้บริษัทห้างร้านต่างๆ มีปัญหาติดขัดในการหาทุนด้วยการออกหุ้นกู้ (ตราสารหนี้) ได้แต่กู้ยืมเงินจากธนาคารต่างๆ (ทีนี้พอสถาบันการเงินมีปัญหา ไม่มีเงินมาให้หมุนกันต่อ ก็จบกันทั้งหมด) ผมก็มีความเชื่อเหมือนคนส่วนใหญ่ครับว่า ตราสารหนี้ ซึ่งได้แก่พวกหุ้นกู้หรือพันธบัตรต่างๆ เนี่ยมันไม่ค่อยคล่อง มีการซื้อขายกันไม่มากนัก โดยเฉพาะยิ่งเมื่อเราเอามาเทียบกับความคล่องของหุ้นหรือตราสารทุนครับ

ก็คุยกันตรงๆ เลยนะครับ ถ้าผมถามคุณว่า “คุณคิดว่า…เปรียบเทียบระหว่างหุ้นกับหุ้นกู้ อันไหนมันคล่องกว่ากัน” คุณจะตอบว่าอะไรครับ?
เก็บคำตอบไว้ในใจก่อนนะครับ

ทีนี้มาดูที่ อ.อัญญา บรรยายไว้ในวันนั้นครับ
เห็นอะไรในตัวเลขพวกนี้บ้างมั้ยครับ
IMG_0341.PNG

IMG_0342.PNG
ตราสารหนี้ (บอนด์/Bond) มีมูลค่าการซื้อขายสูงกว่าหุ้น หรือคิดเป็นประมาณ 2เท่า, Turnover Ratio ของตราสารหนี้ก็เป็นประมาณสองเท่าด้วย
ถ้ามาดูตารางชุดล่างก็จะเห็นว่าจำนวนรายการซื้อขาย (จำนวน Trasaction) ของตราสารหนี้ในปี 2556 มีปริมาณเป็นเกือบๆ 800 เท่า ของจำนวนรายการซื้อขายหุ้น

เอ่อ! 800 เท่านะครับ
ตราสารหนี้คล่องชนะเลิศครับงานนี้
อันนี้นี่พลิกความเชื่อเดิมๆ ของผมไปมโหฬารนะครับ
ใช่ครับแม้ว่าผู้เล่นที่ซื้อๆ ขายๆ ในตราสารหนี้ในตลาดส่วนใหญ่จะเป็นลูกค้ารายใหญ่ บริษัท หรือสถาบันการเงิน แต่ด้วยปริมาณและมูลค่าของสินค้าที่ชื่อว่าตราสารหนี้ตัวนี้ ที่หมุนเวียนเปลี่ยนมือกันไปมาในตลาด แสดงให้เห็นชัดเจนครับว่า หุ้นกู้มีการซื้อขายกันมากกว่าหุ้นสามัญขนาดไหน

2. ตัวชี้วัดสภาพคล่องนี่ เราจะใช้ตัวเลขตัวไหนดีครับ
ผมก็ตอบเหมือนๆ กับคนส่วนใหญ่นั่นแหละ ก็คือไปดูที่ปริมาณและมูลค่าที่มีการซื้อขายในตลาดสิ

แต่ อ.อัญญา บอกไว้ว่าเราควรดูที่ส่วนต่างราคาเสนอซื้อกับราคาเสนอขาย (Bid-Ask Spread) มากกว่าตัวเลขอื่นๆ ครับ

เหตุผลคือ ตัวเลขปริมาณกับมูลค่าซื้อขายในตลาดนั้นหลอกเราได้ เช่นกรณีที่มีเยอะๆ ก็อาจเป็นปริมาณกับมูลค่าการซื้อขายหลอกๆ เช่นหุ้นปั่นได้ หรือกรณีที่ไม่มีการซื้อขายเลยก็อาจไม่ได้บอกซะทีเดียวว่าไม่คล่อง อาจเป็นเพราะความต้องการซื้อกับขายยังไม่ตรงกันพอดีก็ได้

ควรไปดูที่ส่วนต่างระหว่างราคาเสนอซื้อกับราคาเสนอขายมากกว่า เพราะส่วนต่างนี้คือต้นทุนของการทำรายการซื้อขาย หรือ Transaction Cost ครับ
ยิ่งส่วนต่างนี้ต่ำก็แปลว่าต้นทุนต่อหนึ่งรายการซื้อขายต่ำ นั่นคือยิ่งซื้อง่ายขายคล่องนั่นเองครับ
ตอนนี้ถ้ายังไม่อยากซื้อหรือขาย ก็ไม่เป็นไร แต่ถ้าความอยากคู่นี้ตรงกันเมื่อไหร่ ก็ซื้อขายกันได้ง่ายเลย เพราะต้นทุนต่อรายการถูก

ยิ่งถ้าเราเชื่อว่าราคาสะท้อนข้อมูลทุกๆ อย่างแล้ว
ต้นทุนที่เกิดจากส่วนต่างนี้ ต้นทุน Transaction Cost ที่มีค่าน้อยก็จะบอกเราว่าตลาดมีสภาพคล่องครับ
ซื้อง่ายขายคล่องเพราะต้นทุนการทำรายการซื้อขายต่ำนั่นแหละ

ผมเองก็พึ่งจะนึกได้ว่าเคยเรียนเรื่องนี้มาจาก อ.พรอนงค์ แล้วครับ แต่พอเวลาผ่านไป ความเชื่อก็ชนะความรู้ได้อีกแล้ว

ความเชื่อที่ว่าตัวเลขชี้วัดสภาพคล่องคือปริมาณและมูลค่าการซื้อขาย แต่จริงๆ แล้วยังมีค่าส่วนต่างระหว่างราคาเสนอซื้อกับเสนอขายเป็นพระเอกอีกคน

เขียนมาตั้งยาว
เรื่องนี้สอนใหรู้ว่า

ความเชื่อชนะความรู้ครับ

และ

ความรู้ก็อาจเป็นแค่ความเชื่อเมื่อเวลามันผ่านไป

IMG_0344.PNG

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s